Tema 4 Çevrim içi öğrenme ortamlarında öğretim yöntemleri

4.8 Tasarım modelleriyle ilgili karar verme

OEBPS/images/image0056.png

Şekil 4.8.1 Hangi tasarım modelinin seçileceğine ilişkin karar verme

4.8.1 Bir yöntem seçme

Kitabın 3. ve 4. temalarında farklı öğretim yöntemleri ve tasarım modellerinden bahsediliyor. Bu kapsama alınabilecek çok daha fazla sayıda yöntem ve model var. Açık pedagojiyi Tema 11, Bölüm 4’de tartışacağım . KAÇD’ler buna iyi bir örnektir. KAÇD’lerin arkasında yatan tasarım modellerini ayrı bir bölümde (Tema 5) inceleyeceğiz.

Hangi öğretim yöntemini tercih ettiğiniz ve bu yöntem çerçevesinde öğretim tasarımında izleyeceğiniz yaklaşım, hangi koşullarda öğretim yaptığınıza bağlı olacaktır. Bununla birlikte dikkate alınması gereken temel ölçütlerden biri, yöntemin ve/veya tasarım modelinin öğrencilerin dijital dünyada ihtiyaç duyacakları bilgi ve becerileri geliştirmelerine uygun olmasıdır. Diğer önemli faktörler ise konu alanının gerektirdiği koşullar, öğretim vereceğiniz öğrencilerin özellikleri, mevcut kaynaklar (özellikle de öğrencilerin desteklenmesi açısından) ve belki de en önemlisi sizin ‘iyi öğretim’den ne anladığınız ve neye inandığınız olacaktır.

Dahası, 3 ve 4. temalarda bahsi geçen öğretim yöntemleri birbirlerini tamamen dışlayan yöntemler değillerdir. Belli bir dereceye kadar birlikte kullanılabilirler ancak bunu yaparken bazı sınırlamalara dikkat etmek gerekir. Yine vurgulamak gerekir ki tutarlı bir yaklaşımın izlenmesi yalnız öğrenciler için değil siz öğretmenler veya eğitmenler için de daha az `kafa karıştırıcı’ olacaktır.

Peki o zaman, en uygun öğretim yöntemini nasıl seçeceksiniz? Bu seçimi yapmanın yollarından birini aşağıda Şekil 4.8.2’de veriyorum. Seçtiğim beş ölçütü, tablonun üstünde başlıklar hâlinde görebilirsiniz:

4.8.1.1 Epistemolojik temel

Bu yöntem hangi epistemolojiye işaret ediyor? Yöntem bilgiye öğrenilmesi gereken bir içerik olarak mı bakıyor veya tek ve kati bir öğrenme tasarımı yöntemini mi öne sürüyor (nesnelci)? Yoksa öğrenmenin dinamik bir süreç olduğunu, bilginin sürekli değiştiğini ve bilginin keşfedilmesi gerektiğini mi söylüyor (yapılandırmacı)? Ya da yönteme göre bilgi bağlantıda ve bir şebeke içindeki düğümlerin veya insanların yorumlarında mı gizlidir ve bilginin yaratılmasında ve paylaşılmasında bağlantılar bireylerden daha mı önemlidir (bağlantıcı)? Veya yöntem epistemolojik olarak nötr müdür ve öğretimde aynı yöntemi farklı epistemolojik açılardan kullanabilir miyiz?

4.8.1.2 Endüstriyel (20. yüzyıl) veya dijital (21. yüzyıl)

Bu yöntem, standart öğrenme çıktılarına dayalı olarak kişileri sanayi toplumuna hazırlayacak bir öğrenmeyi mi temel alıyor? Yükseköğrenim için veya toplumdaki üst düzey mevkiler için küçük ve elit bir grubun belirlenmesi ve seçilmesine mi hizmet ediyor? Öğrenmenin birbirine benzer performans gösteren öğrenci grupları içinde kolaylıkla ele alınabilmesini mi sağlıyor?

Yoksa bu yöntem, dijital dünyada gerekli olan sosyal becerilerin ve etkin bilgi yönetiminin geliştirilmesini mi teşvik ediyor? Yöntem, yeni teknolojilerin sağladığı avantajların eğitimde uygun ve doğru kullanımına izin veriyor mu? Öğrencilerin değişken, bilinmez, karmaşık ve belirsiz bir dünyada başarılı olabilmesi için ihtiyaç duydukları eğitim desteğini sağlıyor mu? Öğrencileri küresel vatandaş olmaya teşvik ediyor mu?

4.8.1.3 Akademik nitelik

Yöntem derin anlayış ve dönüşümsel öğrenmeye işaret ediyor mu? Öğrencilerin seçtikleri konu alanında uzman olmalarına olanak sağlıyor mu?

4.8.1.4 Esneklik

Yöntem, günümüzdeki öğrenci çeşitliliğine cevap veriyor mu? Öğrenmeye açık ve esnek bir erişim sağlıyor mu? Öğretmen ve eğitmenlerin öğretimlerini değişen koşullara uyumlamalarına yardım ediyor mu?

Artık bunlar benim kriterlerim ve farklı kriterler kullanmak isteyebilirsiniz (maliyet veya vaktiniz başka bir önemli faktör) ancak ben kendi tablomu bu ölçütlere dayalı olarak hazırladım çünkü farklı yöntem ve tasarım modellerine ne kadar yakın veya uzak olduğumu daha açık ve net görebildiğimi düşünüyorum. Bir yöntem veya tasarım modelinin belirli bir ölçüt için daha güçlü olduğunu düşündüysem üç yıldız, zayıf olduğunu düşündüysem bir yıldız, eğer uygulanabilir olmadığını düşündüysem tire (-) koydum. Yinelemek istiyorum: Bu modellere ilişkin sizin değerlendirmeniz farklı olabilir hatta farklı olmalıdır. Niçin yapılandırmacı olduğumu görüyor musunuz? (Eğer nesnelci olsaydım hangi ölçütleri kullanmanız gerektiğini size dikte ederdim!.)

Tasarım Modeli

Bilgi Kuramı

20.yy’da öğrenme

21.yy’da öğrenme

Akademik nitelik

Esneklik

Anlatım yapılan dersler

Nesnelci

**

*

**

*

Etkileşimli dersler/Webinarlar

Yapılandırmacı

***

**

***

*

Sınıf tipi çevrim içi öğrenme

Nesnelci

n/a-

*

*

***

Çevrim içi iş birliğine dayalı öğrenme

Yapılandırmacı

n/a-

***

***

***

ATGUD

Genellikle nesnelci

***

**

***

**

Yaşantısal Öğrenme

Yapılandırmacı

**

***

**

***

Yeterlilik bazlı öğrenme

Nesnelci

n/a-

**

**

***

Uygulama toplulukları

Bağlantıcı

**

**

*

***

gKAÇD

Nesnelci

n/a-

*

**

***

bKAÇD

Bağlantıcı

n/a-

**

*

***

Çevik yöntem tasarımı

Yapılandırmacı

n/a-

***

**

***

Şekil 4.8.2 Tasarım modellerinin seçimi

Sizin de göreceğiniz gibi 21. yüzyılda öğrenme, akademik nitelik ve esneklik kriterlerinin üçünde de yüksek puan alan tek yöntem çevrim içi iş birliğine dayalı öğrenmedir. Deneysel öğrenme ve çevik tasarım da benden oldukça yüksek puan aldılar. Ders anlatımları ise en düşük puana sahip yöntem… Bu sıralama, aslında, benim kişisel tercihlerimin doğru bir yansımasını gösteriyor. Bununla birlikte daha önce de bahsettiğim gibi 500 inşaat mühendisi adayından oluşan bir sınıfa giriş dersi veriyorsanız sizin ölçütleriniz ve puanlamanız benimkinden çok daha farklı olacaktır. Dolayısıyla Şekil 4.8.2’yi genel bir tavsiye niteliğinde değil keşifsel veya buluşsal bir rehber olarak ele alın.

4.8.2 Tasarım modelleri ve öğrenme-öğretmenin niteliği

Son olarak farklı yöntemlerin incelenmesi sonucunda nitelik ile ilgili kilit noktalara değinmek istiyorum:

  • ilk olarak öğrencilerin ne kadar öğrendiğini öğretim yaptığınız bağlam içinde doğru öğretim yöntemini seçtiğiniz etkileyecektir, hangi teknolojiyi veya hangi iletim yöntemini (yüz yüze veya çevrim içi) seçtiğiniz değil… Teknoloji ve iletim yöntemi doğrudan öğrenme ile ilgili olmaktan çok erişimle, esneklikle ve öğrenci özellikleriyle ilgilidir. Öğrenmenin üzerinde etkili olan pedagoji ve öğretimin tasarımıdır;

  • ikinci olarak farklı öğretim yöntemleri farklı türde öğrenme çıktıları verir. Bu kitapta, dijital çağda ihtiyaç duyulan bilgi ve becerilerin neler olduğuna ilişkin açık ve net olunması gerektiğine vurgu yapmamın nedeni de budur. Bunlar konu alanlarına göre çeşitlilik gösterse de, bu değişikliğin sınırları oldukça dardır. İçeriği anlamak her zaman önemli olacaktır; ancak bağımsız öğrenme, eleştirel düşünme, yenilik ve yaratıcılık çok daha önemlidir. Öğrencilerinizin bu becerileri geliştirmesinde hangi öğretim yöntemi daha etkili olacaktır?

  • üçüncüsü, nitelik yalnızca uygun öğretim yönteminin seçimine değil o öğretim yaklaşımının nasıl uygulandığına da bağlıdır. Çevrim içi iş birliğine dayalı öğrenme çok iyi uygulanabileceği gibi çok kötü de uygulanabilir. Bu durum, diğer yöntemler için de geçerlidir. Hangi öğretim yöntemini seçerseniz seçin, ana tasarım ilkelerinin takip edilmesi kritik önem taşıyacaktır. Yeni yöntem ve tasarım modellerinin kullanılmasında başarılı olmak için gereken koşullar ile ilgili alanyazında ciddi miktarda kaynak ve araştırma bulunmaktadır. Bir yöntem uygulanmaya başladığında, bu araştırmalardan edinilen bulguların dikkate alınması gerekir. (Bu husus, kitap içinde muhtelif yerlerde ancak özellikle Tema 12’de tartışılacaktır).

  • son olarak hem öğretmenler hem de öğrenciler pratik yaptıkça kendilerini geliştirirler. Yeni bir öğretim yöntemi veya bir tasarım modeli kullanacaksanız, alışmak için kendinize ve öğrencilerinize zaman tanıyın. Yeni yöntem veya tasarım modeline alışmanız ve istediğiniz sonuçlara ulaştığınızı görmeniz için dersi belki iki ya da üç kere vermeniz gerekecektir. Yine de, alıştığınız yöntemle devam edip geleceğin ihtiyaç duyduğu mezunları yetiştirmemektense, yol üzerinde birtakım riskler alıp yanlış yapmak daha iyi olacaktır.

Kendilerine özgü bölümleri olmasına ve hâlâ tartışılmaya ihtiyaç duyulan iki ana öğretim yöntemi daha bulunmaktadır: 11. Tema 4. Bölümdeki “Açık Pedagoji” ve “KAÇD’ ler” (sonraki bölümlerde).

Etkinlik 4.8 Seçim yapma

Çalışma alanınızı ve hangi düzeyde öğretim yaptığınızı tanımlayın. Sonra aşağıdaki soruları cevaplamaya çalışın:

1. Eğer öğrencilerim gelecek için tam anlamıyla hazır olacaksa, bu derste veya programda ulaşmak istediğim temel öğrenme çıktıları (üst düzeyde) nelerdir?

2. Öğrencilerimin bu çıktılara ulaşmalarında hangi öğretim yöntemi daha etkili olabilir?

3. Şu anda yaptığım işi ne kadar değiştirmek istiyorum? Gelecekte bu ders veya program dışarıdan nasıl görünecek? Gelecekte nasıl öğretim yapacağımı betimleyen bir senaryo yazabilir miyim? Dersimde veya programda öğrencilerim nasıl öğreniyor olacak?

4. Fikirlerimin desteklenmesi, değişimin desteklenmesi, yeni yöntemlere ilişkin eğitim olanakları gibi kaynakların sağlanması veya öğretim tasarımcısı sağlanması gibi mesleki destekler anlamında kurumsal nasıl bir destek alabileceğim?

5. Öğrencilerim planladığım değişikliklere nasıl tepki verecek? Yeni dersimi onlara nasıl ‘satabilirim’?

Bu bölüm kişisel düşünceniz için verilmiş olduğundan etkinlik hakkında geri bildirimde bulunulmamıştır.

 

Anahtar Noktalar (Tema 3 ve 4)

1. Geleneksel sınıf öğretimi ve özellikle de aktarım türü ders anlatımları başka bir çağ için tasarlanmıştı. Ders anlatımları oldukça işimize yaramış bir yöntem olsa da farklı yöntemlere ihtiyaç duyduğumuz farklı bir çağda yaşıyoruz.

2. İçeriğin ezberlenmesinden beceri gelişimine ve özellikle de bilgi yönetimine doğru büyük bir değişim içindeyiz. İhtiyacımız olan dijital çağda gereken becerilerin geliştirilmesini saplayacak öğrenme ve öğretme yöntemleridir.

3. Tüm koşullara uygun tek bir öğretim yöntemi veya ‘en iyi’ tasarım modeli diye birşey yoktur. Hangi öğretim yöntemini seçeceğimiz, yöntemi hangi ortamda ve hangi koşullar altında uygulayacağımıza bağlıdır; yine de dijital çağın gerektirdiği bilgi ve becerilerin edinilmesinde bazı yöntemler diğerlerinden daha iyidir. Benim içinde bulunduğum koşullarda, çevrim içi iş birliğine dayalı öğrenme, deneysel öğrenme ve çevik tasarım benim ölçütlerime iyi ve doğru cevap vermektedir.

4. Öğretim yöntemleri, genellikle, belirli bir ulaştırma şekline bağlı değildir. Bazı durumlarda çevrim içinde de sınıflarda uygulandığı kadar iyi uygulanabilir.

5. Giderek daha değişken, daha bilinmez, daha karmaşık ve daha belirsiz hâle gelen bir dünyada, hafif ve atik öğretim yöntemlerine gereksinim duymaktayız.

License

Icon for the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License

Dijital Çağda Öğretim 2. Baskı by © 2019 Anthony William (Tony) Bates adına lisanslıdır is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License, except where otherwise noted.

Share This Book